Langere droge periodes, zoals we ook afgelopen zomer zagen, zijn een direct gevolg van klimaatverandering en hebben hun weerslag op het welzijn van de bomen. Die kunnen hierdoor bijvoorbeeld minder vocht uit de bodem halen, waardoor ze minder hars aanmaken. Dat maakt ze gevoeliger voor insectenplagen.
Een ander probleem vindt zijn oorsprong in de stikstofdepositie. “Dat kan leiden tot verzuring van de bodem”, legt Sam Bielen uit. Hij doet op het Park onderzoek naar bosherstel en werkt onder andere aan maatregelen om de effecten van verzuring tegen te gaan.
“
Bij hazelaar is goed te zien dat de behandeling het verschil kan zijn tussen leven en dood
Sam Bielen
“Als de bodem verzuurt, kunnen er mineralen wegspoelen uit de bodem. We meten een vergelijkbare pH-waarde als die van azijn, dat is heel zuur.” Dat dat ook voor mensen zuur is, merkt Bielen als hij tijdens zijn onderzoek met zijn handen in de verzuurde bodem bezig is. “Mijn handen waren soms zelfs geïrriteerd. En de bomen staan met de wortels in die verzuurde bodem, dat is niet goed.”
Duizenden nieuwe bomen
Het zijn vooral fijnsparren en dennen die last hebben van de verzuring. “Een aantal jaren geleden hebben we een groot veldexperiment opgezet in Het Nationale Park De Hoge Veluwe, waarbij we willen onderzoeken of het mogelijk is om nieuwe bossen aan te planten die meer klimaatresistent zijn.”
Door het hele Park zijn zo’n veertigduizend bomen aangeplant. “Zelf hebben we zes soorten geplant”, noemt Bielen op. “Hazelaar, wintereik, boswilg, berk, veldesdoorn en ratelpopulier.”
Die bomen zijn in zogenaamde onderzoeksplots geplant. “Die zijn zeven bij zeven meter en op elke locatie waar we onderzoek doen zijn de onderzoeksplots omringd met een hek om de grazers buiten te houden. Per plot hebben we ongeveer honderd boompjes van één soort aangeplant.”
Steenmeel en bodemtransplantatie
Bielen maakt gebruik van verschillende onderzoeksmethodes. Een daarvan heeft te maken met steenmeel. “Steenmeel is een fijngemalen gesteente en hierdoor rijk aan mineralen. We voegen dat toe aan de bodem waardoor het zuurgehalte afneemt.”
Een andere methode die wordt toegepast, is bodemtransplantatie. “Dat kun je zien alsof je nieuwe werknemers naar de bodemfabriek haalt om zieke werknemers te vervangen”, schetst Bielen.
“We verzamelen een klein gedeelte aan bodems op plekken in de Veluwe waar de bodems minder verstoord zijn en de bomen een goede groei hebben. Van dit bodemleven verwachten we dat het nog intact is en er nog schimmels aanwezig zijn die samenwerken met de bomen en hen zo weerbaarder maken tegen stressoren als verzuring en droogte. Die nieuwe bodem voegen we bij de aangeplante boom en we willen onderzoeken of dit bijvoorbeeld zal leiden tot een verandering in groei en overleving.”
Hazelaar en berk succesverhalen
We nemen een kijkje bij een onderzoeksplot. Met stokken in de grond is aangegeven waar welke onderzoeksmethode is uitgevoerd.
Bielen laat het verschil zien tussen hazelaars die niet behandeld zijn en een selectie die dat wel is. Aan de ene kant is er nauwelijks blad te vinden aan de takken, aan de andere kant een weelde van groen. “Dat is het effect van steenmeel”, legt Bielen uit. “Bij hazelaar is goed te zien dat de behandeling het verschil kan zijn tussen leven en dood.”
Een ander succesverhaal is de berk. “De behandelingen leiden soms tot verschillen, maar het raster blijkt bij deze soort ook tot een goede overleving en groei te leiden op de onderzoeksplots die geen behandelingen hebben gekregen. Het raster beschermt de jonge boompjes tegen wildvraat en zo krijgen ze de kans om te groeien. Op sommige locaties is de berk al vier meter, dat is echt indrukwekkend.”
Met dit onderzoek wordt nieuwe kennis opgedaan over de manieren waarop het bos meer klimaat robuust gemaakt kan worden. Tegelijkertijd geeft de aanplant van de ruim veertigduizend nieuwe bomen het bosecoysteem een boost en verhoogt het de soortendiversiteit.
Dit onderzoek wordt mede mogelijk gemaakt door financiering vanuit het subsidieprogramma Versneld Natuurherstel van het Rijk, Provincie Gelderland, Stichting Het Nationale Park De Hoge Veluwe, een bijdrage van het Cultuurfonds en een bijdrage van H.J.E. van Beuningen uit het Elise Mathilde Fonds via het SBNL Natuurfonds.
Interessant voor jou
-
-
-
-
-
Deze dieren vind je in het park
Van groot wild tot zeldzame vogelsoorten en van reptielen tot bijzondere insecten.
Wild observeren
Lees meer
-
-
-
-
-
