Door zorgvuldig bomen te kappen versterken we de biodiversiteit in een bos

De houtoogst is voor het Park geen doel, maar een middel. Door bomen te oogsten bevorderen we namelijk de biodiversiteit in een bos. Er wordt altijd bewust gekozen welke bomen weggehaald worden en welke absoluut niet. Een eik of berk in een bos vol dennen zal niet gekapt worden. Tijdens het blessen, het markeren van bomen die gekapt gaan worden, worden zogeheten toekomstbomen met een blauwe stip gemarkeerd.

Met twee even grote bomen, als het ware elkaars concurrenten, wordt de mooiste van de twee uitgekozen, de andere wordt geoogst. Zo krijgt de mooie boom de ruimte om verder te groeien. En door het verdwijnen van de andere boom komt er meer zonlicht op de bodem, waardoor jonge bomen, struiken en kruiden de kans krijgen om zich te ontwikkelen.

Doordat we bomen weghalen, blijft de variatie in het bos in stand. In onderstaand artikel lees je meer over waarom we bomen kappen.

Oppassen voor nesten en burchten

De afgelopen weken waren twee harvesters actief. Nando Bomers was de machinist op de kleinere van de twee. “Deze heeft de mogelijkheid om bomen met een doorsnede tot 60 centimeter door te zagen. De grotere kan tot 75 centimeter pakken”, legt hij uit.

Het zijn zware machines. “Daarom is het een achtwieler, zo verdeel je het volledige gewicht van ruim 20 ton over acht wielen en verlaag je de druk op de grond.” De machines rijden alleen over zogeheten dunningspaden. Dit om te voorkomen dat de bosbodem negatieve gevolgen ervaart van de houtoogst.

“In ons computersysteem staat een kaart die door het Park is aangeleverd. Daarin staan alle paden die we kunnen volgen en de aandachtsgebieden. Als er dassenburchten of mierenhopen in het bos zijn, dan moeten we extra opletten als we daar in de buurt komen.” Die nesten zijn ook met linten gemarkeerd.

Vlak voordat de harvester het veld in gaat, voeren medewerkers van De Hoge Veluwe een flora- en faunacheck uit. Zo gaan de machinisten met de meest actuele informatie het veld in en worden de dieren niet verstoord.

Boom wordt goed vastgeklemd

Hoe gaat de harvester te werk? Als een boom voorzien is van een rode stip, dan wordt die geoogst. “Je hebt de klemmen in de kraan, die pakken de boom en klemmen die vast. Het meetwiel pakt het nulpunt van de boom bij het zaagblad, dat wordt allemaal via de computer gestuurd. Dan ga je zagen.”

Bomers vervolgt: “Bij een dikkere boom zagen we van twee kanten in om zo uitscheuring van de onderstam te voorkomen. Als je een dikke boom hebt en je gaat een beetje drukken omdat je niet wilt dat de boom op de machine valt, dan kan de onderstam snel scheuren. In de onderste paar meter zit het meeste hout, dus je moet voorkomen dat dat gebeurt.”

De geoogste bomen worden naast het dunningspad gelegd. Zo kunnen de voedingsstoffen van de takken, die hier blijven liggen, opgenomen worden door de bodem.

Verschillende soorten hout

Het gezaagde hout wordt in verschillende sortimenten verdeeld. “Ook dat doen we met een knop”, aldus Bomers. “Tijdens het blessen is de lengte en dikte van de boom opgemeten, die gegevens hebben we. Dat, samen met de rechtheid van de boom, bepaalt wat voor soort hout het is.”

Het meest rechte hout wordt profiel- of kisthout. Dat hout is vaak afkomstig van dikkere bomen. Als er iets meer kromming in zit, dan wordt het OBS-hout en het meest kromme hout is vezelhout. “Dat worden MDF-platen, voor bijvoorbeeld keukenkasten.”

De computer weet dus van tevoren welk hout het voor zich heeft, maar de machinist heeft het laatste woord. “Als de kromming te erg is, dan selecteer ik een ander sortiment dan de computer op basis van de lengte en dikte zegt. Je moet geen hout hebben dat de fabriek afkeurt omdat het te krom is”, aldus Bomers.

Met de motorzaag

Sommige bomen zijn te dik voor de harvester. In dat geval komt er een motorzaag aan te pas. Als een boom op een plek staat waar hij niet vrij kan vallen, wordt ook de harvester ingezet.

“Je moet heel goed op elkaar zijn ingespeeld als machinist en handzager, want het is gevaarlijk werk”, aldus Bomers. “De harvester pakt de boom boven vast en duwt hem voorzichtig opzij nadat de handzager de boom heeft ingezaagd.”

Het geoogste hout wordt vervolgens door een andere machine opgehaald en aan de weg gebracht, daar wordt het aantal kuub opgemeten. Er wordt nooit méér geoogst dan er bijgroeit en de inkomsten van de houtverkoop gebruiken we voor het beheer van het Park.