Verspreid over Het Nationale Park De Hoge Veluwe bevinden zich meerdere bunkers waar vleermuizen gezamenlijk de winter doorbrengen. In de winter zijn alle vleermuizen geteld. In heel Nederland gaan het aantal meervleermuizen achteruit, maar uit de telling is gebleken dat het aantal op het Park licht is toegenomen. Door de overwinterplekken te verbeteren hoopt het Park dat er nog meer meervleermuizen gebruik van kunnen maken.
In totaal worden vier geschikte bunkers voor meervleermuizen onderzocht. Hoeveel vleermuizen ze verwachten te zien vandaag? “Geen”, zegt Ruud Kaal als hij voor de deur van de eerste bunker staat. “Misschien nog een enkeling die is blijven hangen, maar ik verwacht dat ze allemaal al weg zijn.”
En dat blijkt. In de bunkers zijn momenteel geen vleermuizen meer te vinden. Inmiddels zijn ze naar de voortplantingsgebieden getrokken en hebben ze de bunkers, waar ze overwinteren, achtergelaten. Wel is er een enkele nachtvlinder die al slapend van de donkere ruimte gebruik maakt.
‘De grutto onder de vleermuizen’
Gewapend met zaklampen en spiegeltjes banen de twee onderzoekers zich een weg door de bunker. Op de muur zit een plank gemonteerd, waarachter enkele holtes zitten. Met de spiegeltjes kunnen ze achter die plank kijken. Ondertussen bestuderen ze de ruimte en zoeken ze naar verbeterpunten.
Voor een meervleermuis zijn een aantal factoren van belang. “Er moeten voldoende verstopplekken zijn”, legt Verhees uit. “De meervleermuis wil graag weg kunnen kruipen en beschut kunnen overwinteren. Het is ook belangrijk dat er een hoge luchtvochtigheid is, dat de locatie rustig, donker en goed van temperatuur is. En er moeten geen roofdieren, zoals marters, bij kunnen komen.”
“De meervleermuis wordt ook wel de grutto onder de vleermuizen genoemd”, vervolgt Verhees. “Het is een kenmerkende soort en Nederland is als laaggelegen land erg belangrijk voor deze vleermuis. De bunkers, kelders en putten op De Hoge Veluwe vormen een zeer belangrijke overwinteringsgebied voor de meervleermuis.”
“
Bij ernstige verstoring kunnen dieren uiteindelijk sterven door uitputting
Ruud Kaal
Inbrekers weren
De bunkers op het Park zijn afkomstig uit de Tweede Wereldoorlog en zijn tegenwoordig goed afgesloten. Dat moet ook wel, weet Kaal. “Als je de ingang niet goed afsluit, is het voor mensen niet moeilijk om binnen te komen.”
Dat dat gebeurt, is slecht nieuws voor de overwinterende vleermuizen. “Wat je dan ziet gebeuren is dat ze steeds worden gestoord. Het ontwaken uit een diepe slaap kost veel energie. Bij ernstige verstoring kunnen dieren uiteindelijk sterven door uitputting.”
Met een opengebroken deur kan het binnen ook té koud worden, bij vorst vriezen de vleermuizen dan dood. Een treurig beeld, weet Kaal uit eigen ervaring.
Meer verstopplekken
In de vier bunkers is in het najaar van 2025 een temperatuurmeter opgehangen. Dit is een speciale meter die de temperatuur over een langere periode registreert. Door die uit te lezen, kunnen de onderzoekers zien wat de temperatuur was in de bunker in de winterperiode, toen de vleermuizen er verbleven. Ook worden berekeningen gedaan om te bepalen wat de stabiliteit van het klimaat in de bunkers is. Verhees: “Op basis van deze gegevens proberen we een beter beeld te krijgen van het microklimaat en het zo nodig aan te passen.”
Omdat je met natuur te maken hebt, gaat dat niet altijd zoals verwacht. Verhees: “Soms zie je dat het een halve graad warmer is zonder aanleiding, dan kan het zijn dat een vleermuis op de meter is gaan zitten.”
De twee hebben na het bestuderen van de vier bunkers wel ideeën om die te verbeteren. Zo kunnen er meer houtcementplanken worden opgehangen waarachter de meervleermuizen zich kunnen verstoppen. En de deuren zouden op termijn vervangen kunnen worden voor ingemetselde toegangsluiken met een invliegmogelijkheden. “Dan maak je het toekomstbestendig en onderhoudsarm en dan kunnen roofdieren ook niet naar binnen”, aldus Kaal.
Het Park is van plan deze voorstellen in de praktijk te brengen. Of die aanpassingen direct terug te zien zijn in de telling, ligt volgens Kaal in het midden. “Soms zie je dat de aanpassingen gelijk tot verandering leiden, maar meestal duurt het wel een paar jaren.”
Interessant voor jou
-
-
-
-
-
-
-
Deze dieren vind je in het park
Van groot wild tot zeldzame vogelsoorten en van reptielen tot bijzondere insecten.
Wild observeren
Lees meer
-
-
-
