Nieuw gepubliceerd onderzoek over vraat door hoefdieren in relatie tot bosontwikkeling in Het Nationale Park De Hoge Veluwe

De laatste updates vanuit het Park

Hoe ontwikkelen boomsoorten zich onder invloed van vraat door grote hoefdieren? Deze vraag stond centraal bij een onderzoek in het Park, dat werd gedaan in samenwerking met Wageningen Universiteit en uitgevoerd door Jan den Ouden. De resultaten zijn onlangs gepubliceerd.

vr 20 feb 2026

Het Park streeft naar gezonde, gevarieerde bossen met een hoge biodiversiteit. Een goede balans vinden tussen grote hoefdieren, bomen en andere organismen is daarbij essentieel. Grote hoefdieren zoals edelherten en reeën horen bij het ecosysteem en dragen bij aan een natuurlijk landschap. Tegelijkertijd hebben zij een grote invloed op de ontwikkeling van bossen. Doordat ze jonge bomen en planten eten – wildvraat – bepalen zij mede welke soorten wel en niet kunnen uitgroeien. Onderzoek naar wildvraat is daarom belangrijk om de balans tussen dieren, planten en biodiversiteit te bewaken. In dit langjarige onderzoek (2012–2024) in Het Nationale Park De Hoge Veluwe is gekeken naar hoe boomsoorten zich ontwikkelen onder invloed van vraat door grote hoefdieren.

Hoe meten we de wildvraat?

Sinds 2011 monitort het Park samen met Wageningen University & Research de vraat aan de topscheuten van bomen. De top is cruciaal voor de groei van een boom. Als die steeds wordt afgebeten, blijft de boom struikachtig of sterft hij af. Door deze metingen elk jaar te herhalen, ontstaat een duidelijk beeld van veranderingen door de tijd.

Een andere belangrijke methode die voor dit onderzoek is gebruikt zijn exclosures: kleine afgezette stukken bos waar hoefdieren niet bij kunnen. Door deze plekken te vergelijken met omliggende open bosgebieden wordt zichtbaar wat het effect van begrazing is.

Wat zagen we gebeuren tijdens het onderzoek?

Hoefdieren kiezen vooral loofboomsoorten (zoals wilde lijsterbes en ruwe berk) en mijden de naaldbomen. Soorten als grove den groeien daardoor makkelijker door, krijgen een voorsprong en vormen uiteindelijk het bos. In de exclosures werden verschillende loofbomen wel groot en zonder de invloed van de hoefdieren ontstond daardoor  een veel gevarieerder bos.

Naar een divers en veerkrachtig bos

Om het bos meer divers te maken en beter bestand tegen klimaatverandering is het van belang om de huidige naaldbossen om te vormen naar gevarieerd loofbos. Deze zogenaamde ‘revitalisering’ van het bos wordt in veel gebieden in Nederland nagestreefd. De studie heeft laten zien dat deze gewenste ontwikkeling door wildvraat sterk belemmerd wordt.

De resultaten van dit onderzoek gebruiken we om het natuurbeheer bij te sturen. Dat kan variëren van het tijdelijk afsluiten van gebieden door het plaatsen van rasters tot het aanpassen van de wildstand. Zo draagt onderzoek naar wildvraat bij aan gezonde, gevarieerde en toekomstbestendige bossen in het Park!

Interessant voor jou